BEYNİNİZDE “DİL EDİNİM CİHAZI” OLDUĞUNU SÖYLESEK?

images

Düşünün, 1.5 yaşında konuşmaya yeni yeni başladığınız dönemde, size dil bilgisi kurallarını ve yeni kelimeleri öğretmek için, arkanızdan kitap defter ile kovalayan birisini hatırlıyor musunuz?

Normal bir çocukluk dönemi geçirdiyseniz, cevap elbette hayır! Çünkü dil edinim sürecinde, dil, hedef dile maruz kalmanız ile edinilir. Krashen’ın “i+1” olarak ifade ettiği kuramına göre (The input Hypothesis), dil, var olan dile yeni ve anlamlı eklemelerin yapılmasıyla oluşur. Krashen dil edinmede, çevredeki anlamlı konuşmalara odaklanmanın dilbilgisinden daha yararlı olduğunu söyler. Bu durumda, dil ediniminin gerçekleşmesi için kişinin yeteri kadar anlamlı mesaja maruz kalması ya da hedef dilin konuşulduğu bir ortamda yaşaması onun yararına olacaktır.

 

Şimdi, Acquisition konusunu bir tık ileriye taşıyalım ve dil öğrenimi alanında iki başarılı dilbilimci olan Chomsky ile Krashen’ı da işin içine dahil edelim.

 

Onlarca bilimkurgu filminde işlenen bir konudur beynimize çip takılması, cihaz yerleştirilmesi, kontrol edilmemiz… Peki, gerçekten birisi size çocukken beyninizde bir “Dil Edinim Cihazı” olduğunu söylese ne yaparsınız? Üstelik bunu söyleyen kişi bir dil bilimci ise?

Aslında Noam Chomsky, bunu söyledi.

 

Amerikalı dil bilimci Chomsky, her insanın zihninde bir Language Acquisition Device (LAD) yani Dil Edinim Cihazı (DEC) olduğunu ifade eder. Bu cihaz, elbette somut bir yapıda değildir; her insanın doğuştan getirdiği bir dil edinme yetisidir. Bu dil yetisi sayesinde, dilin sistematik kodlarını zihnimiz sembolize eder. Dil edinirken etraftan duyduğumuz dil, girdi olarak bu cihazda işlenir ve çıktısı da konuştuğumuz dil olacaktır. Bu cihazın devreye girebilmesi için de, çocuğun yeteri kadar dil uyaranına maruz kalması gerektiğini ekler.

 

Belli bir yaşa kadar devrede olup daha sonra işlevsiz hale gelen bu Dil Edinim Cihazı bir sistemdir. Dil, bu sistem içerisinde mevcut olan bir iskelet görevini görür. Çocuğun öğrendiği anadil ise bu iskelete ilk şekil verecek olan unsurdur. Çocuk, içine doğduğu dilin desenleri ve yapısı ile iskelete şekil verir.

 

Bir diğer dilbilimci, Stephen Krashen da meslektaşı Chomsky’e iskelet ve Dil Edinim Cihazı konularında katılır fakat iki dilbilimci, yetişkinlerin dil edinimi konusunda farklı düşüncelere sahiptir. Chomsky, Dil Edinim Cihazı’ndan faydalanmanın belli bir yaşa kadar mümkün olduğunu savunur ve yetişkinlerin bu cihazdan herhangi bir getirilerinin olmayacağını ifade eder. Chomsky’e göre, yetişkinler dili edinmez; öğrenirler.

 

Krashen ise, yetişkinlerde de bu cihazın faaliyete geçmesi için, kişinin yeterli miktarda dil uyaranına maruz kaldığı bir ortam oluşturulması yeterlidir. Özellikle dinleme ve okuma ile harekete geçen DEC, anlamlı mesajla beslenir. Anlamlı mesaja maruz kalan yetişkin de, Dil Edinim Cihazı  sayesinde dili edinebilir.

 

Özetle, Chomsky’e göre beynimizde Language Acquisition Device denen bir birim vardır ve bu birim sayesinde, belli bir döneme kadar maruz kaldığımız herhangi bir dili edinebiliriz. Krashen içinse aynı cihaz anlamlı mesajlar içeriyorsa, yetişkinlik döneminde dahi, kişiye dil edinmesinde yardımcı olabilir. En başta da belirttiğim gibi, bu “edinme” süreci “öğrenmenin” aksine unconscious yani farkında olmadan gerçekleşecektir. Beyin, dışarıdan aldığı dil girdisini DEC’de işleyecek ve kişiye kazandıracaktır.

dogusaydin
Doğuş Aydın
Wednesday, October 14, 2020